Mehmet Arif Karamanoğulları / EŞİK

Görünenin Ötesinde Bir Varoluş: Poetik Manzara

Manzara, doğanın yalnızca görünen yüzü değil, insanın dünyayla kurduğu ilişkinin estetik bir ifadesidir. Biz, manzarayı doğanın edilgin bir temsili olarak değil, insanın belleğinde, bilincinde ve duyumsamalarında yeniden kurulan poetik bir alan olarak görüyoruz. Çünkü doğa kendiliğinden var olurken manzara, insanın onunla karşılaşmasından doğar.
Bizim için resim yapmak, görüneni tekrarlamak değil, görünende saklı olanı araştırmaktır. Bir dağın biçimi, gökyüzünün rengi veya bir ağacın varlığı, resmin poetik niteliğini tek başına belirleyemez. Asıl olan, bu öğelerin resim yüzeyinde nasıl bir duyumsama ve anlam ilişkisi oluşturduğudur. Bu nedenle manzaranın neyi gösterdiğinden çok, nasıl var olduğuyla ilgileniyoruz.

Ufuk, bizim için yeryüzü ile gökyüzünü ayıran bir çizgiden ibaret değildir. O, görünen ile görünmeyenin, varlık ile yokluğun, geçmiş ile geleceğin birbirine yaklaştığı poetik bir eşiktir. Ufuk bir bitiş değil, bakışın ötesine uzanan düşüncenin ve hayal gücünün başlangıcıdır.
Biz, sessizliği yoklukla, boşluğu eksiklikle, belirsizliği ise yetersizlikle özdeşleştirmiyoruz. Sessizlik, anlamın sözcüklere ihtiyaç duymadan var olabilmesidir. Boşluk, resmin anlamını genişleten etkin bir alandır. Belirsizlik ise görünenin kesinliğine karşı duyumsamanın özgürlüğüdür. Biz, her şeyi gösteren değil, gösterdiğinden fazlasını duyumsatan bir resim anlayışını savunuyoruz.

Soyutlamayı doğadan kopuş olarak görmüyoruz. Doğanın tanınabilir biçimleri ortadan kalksa da onun ritmi, hareketi, ışığı ve içsel hafızası resimde varlığını sürdürebilir. Renk, çizgi, doku ve biçim, yalnızca doğayı temsil eden araçlar değil, kendi başlarına anlam ve duyumsama oluşturabilen plastik değerlerdir. Bu nedenle soyut manzara, doğanın unutulması değil, görünüşün ötesindeki varlığının araştırılmasıdır.

Bizim için şiirsellik, güzel doğa görüntülerinin resmedilmesi değildir. Şiirsellik, rengin, ışığın, boşluğun, dokunun ve biçimin kendi aralarında kurdukları ilişkilerden doğar. Resmin poetikası, gösterdiği nesnelerde değil, kendi kuruluşunda ve izleyicide uyandırdığı deneyimde ortaya çıkar.
Biz, manzarayı belirli bir yerin görüntüsüne indirgemiyoruz. Manzara, bazen hatırlanan, bazen özlenen, bazen de yalnızca sezilen bir yerdir. O, dış dünya ile iç dünyanın, görünen ile duyumsananın, zaman ile belleğin karşılaştığı varoluşsal bir alandır.

Biz, doğanın görünüşünü taklit etmek yerine, onun insan bilincinde bıraktığı izleri görünür kılmayı savunuyoruz. Çünkü manzara yalnızca bakılan bir yer değil, insanın kendisiyle ve dünyayla karşılaşmasıdır. Bizim manzaramız, doğanın tasviri değil, varoluşun poetikasıdır.